Wi-Fi Çekiyor Ama Yavaş: CCI ve ACI Teşhisi

Sinyal çubukları tam, ağ yavaş. Yönetim ekranında AP’ler sağlıklı, istemciler bağlı. Sorunun ölçümle nasıl ortaya konacağını 1200 Mbps Görünüyor, Neden 300 Mbps Alıyoruz? PHY Hızı, Gerçek Hız ve iPerf3 yazısında anlattık. Bu yazı, düşük ölçümün RF tarafındaki iki yaygın nedenine odaklanıyor: aynı kanalı paylaşan hücreler (co-channel interference, CCI) ve kısmen örtüşen kanallar (adjacent-channel interference, ACI). Komşu ağlar ve Wi-Fi dışı kaynaklar da bu tabloya eklenir.

Kanal genişliğinin nasıl seçileceği, otomatik RF yönetiminin nasıl çalıştığı ve airtime kapasite hesabı serinin ilerleyen yazılarının konusu; burada yalnızca CCI ve ACI ile ilişkili oldukları ölçüde geçiyor.

Senaryo

Merkez binada üç kat ve katta üç olmak üzere dokuz Wi-Fi 6 AP var; personel SSID’si VLAN 20’de. Şikâyet, 2. katta yoğun saatlerde “sinyal tam ama yavaş”. Sahada üç şüpheli bulunur:

2,4 GHz: Önceki bir kurulumda bazı AP’ler elle 3 ve 9 numaralı kanallara ayarlanmış.
5 GHz: Tüm AP’ler 80 MHz genişlikte çalışıyor.
Çevre: 2. katta komşu bir firmanın AP’leri, mutfakta bir mikrodalga fırın.

Yazıdaki değerler ölçüm sonucu değildir; teşhiste nereye bakılacağını gösteren bir senaryodur.

CCI ve ACI: iki farklı paylaşım sorunu

CCI çoğunlukla süreyi paylaştırır; ACI algılamayı zorlaştırır ve çerçeve bozulması riskini artırır. Kanal tekrarı tek başına arıza değildir; sorun, aynı kanaldaki hücrelerin birbirini duyacak ve etkileyecek kadar yakın olmasıdır.

CCI: Aynı kanaldaki cihazlar birbirinin çerçevelerini çözebildiğinde, göndermeden önceki dinleme (CCA) kanalı meşgul görür ve cihaz bekler. Sonuç çoğunlukla süre paylaşımıdır: iki hücre tek bir kanalın süresini bölüşür. Yine de aynı kanalda çakışma olanaksız değildir: örneğin birbirini duymayan iki istemci aynı AP’ye gönderdiğinde (hidden node) çerçeveler çakışabilir.

Kanal tekrarı tek başına arıza değildir; her kanal planında aynı kanal bir yerde tekrar eder. Sorun, aynı kanaldaki hücrelerin birbirini duyacak ve etkileyecek kadar yakın olması, yani kapsama alanlarının örtüşmesi ve bu ortak kanalın süresinin dolmasıdır. Birbirini duymayan uzak hücreler aynı kanalı sorunsuz kullanabilir.

ACI: Merkez frekansları farklı ama spektrumları kısmen örtüşen kanallarda cihaz, komşunun çerçevesini her durumda çözemeyebilir; sinyal yalnızca enerji olarak görünür ve CCA bunu her zaman meşgul saymayabilir. Bu durumda iki taraf aynı anda gönderebilir; alıcıda çerçeve bozulması riski artar, yeniden gönderme yükselir ve hız düşer. Meraki’nin kanal planlama rehberi de örtüşen kanallarda CCA’nın karşı tarafı algılamayabileceğini ve çakışma olabileceğini belirtir.

Kısaca: CCI çoğunlukla süreyi paylaştırır; ACI algılamayı zorlaştırır ve çerçeve bozulması riskini artırır. Yeniden gönderme ve MCS düşüşünün ölçülen hıza etkisi PHY hızı yazısında anlatıldı.

2,4 GHz: neden 1, 6 ve 11?

2,4 GHz’te kanal numaraları 5 MHz aralıklıdır; 20 MHz’lik bir Wi-Fi kanalı birkaç komşu kanal numarasını kaplar. Meraki’nin rehberi örtüşmeyen kanalları 1, 6 ve 11 olarak verir ve 2,4 GHz’in yüksek yoğunluklu kurulumlar için iyi bir seçim olmadığını belirtir.

Senaryodaki 3 ve 9 numaralı kanallar iki yandan da örtüşür: 3 hem 1’e hem 6’ya, 9 hem 6’ya hem 11’e taşar. Bu AP’ler hem kendi komşularına hem de 1, 6, 11’deki AP’lere ACI üretir. Türkiye’de bu bant BTK teknik ölçütlerinde 2400–2483,5 MHz, 100 mW e.i.r.p. ve TS EN 300 328 koşullarıyla tanımlıdır.

5 GHz ve 6 GHz: kanal sayısını ne belirler?

Kanal genişledikçe örtüşmeyen kanal sayısı azalır ve aynı kanal daha yakın hücrelerde tekrar eder. 2,4 GHz'te plan dışı kanallar ise iki yana birden ACI üretir.

5 GHz: BTK’nin Mayıs 2026 tarihli Frekans Tahsisinden Muaf Telsiz Cihaz ve Sistemlerine İlişkin Teknik Ölçütler belgesi, kablosuz ağlar için üç bant tanımlar:

Bant	Kullanım	Güç (ortalama e.i.r.p.)	TPC ve DFS
5150–5250 MHz	Bina içi ve sınırlı dış mekân	200 mW	Gerekmez
5250–5350 MHz	Yalnızca bina içi	200 mW	Gerekir
5470–5725 MHz	Bina içi ve dışı	1 W	Gerekir

Üç bant da TS EN 301 893 koşullarına tabidir.

Bu bantlar 36–64 ve 100–140 kanallarını verir: 20 MHz’te 19, 40 MHz’te 9, 80 MHz’te 4 örtüşmeyen kanal. 36–48 dışındaki kanallar DFS gerektirir: radar algılanırsa AP kanal değiştirmek zorundadır. Pratikte sayı daha da azalabilir: AP’nin ve istemcilerin bu kanalları, özellikle DFS kanallarını desteklemesi ve AP’nin ülke kodunun Türkiye olarak ayarlanmış olması gerekir; izinli kanallar ve güç bu ayara göre uygulanır.

Kanal genişleyince örtüşmeyen kanal sayısı azalır ve aynı kanal birbirine daha yakın hücrelerde tekrar etmek zorunda kalır. Senaryomuzda dokuz AP için 80 MHz’te yalnızca dört kanal vardır ve kanallar tekrar kullanılır. Bu tek başına CCI arızası anlamına gelmez; sorun, aynı kanalı kullanan hücreler birbirini duyacak ve etkileyecek kadar yakın olduğunda oluşur. Hangi genişliğin seçileceği ayrı bir yazının konusu.

6 GHz: Aynı BTK belgesi 5945–6425 MHz bandını TS EN 303 687 koşullarıyla iki kullanım sınıfında tanımlar:

Sınıf	Güç	Kullanım
7a	14 dBm ortalama e.i.r.p., 1 dBm/MHz	Bina içi ve dışı
7b	23 dBm ortalama e.i.r.p., 10 dBm/MHz	Yalnızca bina içi (uçak ve metal kaplı pencereli tren dahil); erişim noktası tümleşik antenli, bataryasız ve şebekeye bağlı olmalı

480 MHz’lik bu bant 20 MHz’te 24, 80 MHz’te 6 kanal verir; CCI baskısını azaltır ama kaldırmaz. 6 GHz için AP’nin ve istemcinin bu bandı Türkiye ülke koduyla desteklemesi gerekir.

Komşu AP’ler ve Wi-Fi dışı kaynaklar

Kendi AP’lerimiz: Komşu hücreler yalnızca aynı katta değildir. Katlar arasındaki döşeme sinyali zayıflatır ama çoğu zaman tamamen kesmez; kanal planı üç boyutlu düşünülmelidir.
Komşu ağlar: Kontrolümüzde değildir; planımız onların kanallarına göre uyarlanır. Meraki, komşu AP’leri sinyal seviyesine göre yüksek (−35 ile −67 dBm), orta (−68 ile −75 dBm) ve düşük (−76 ile −90 dBm) girişim olarak sınıflar. Bu, Meraki’nin kendi sınıflamasıdır.
Wi-Fi dışı kaynaklar: Mikrodalga fırın, Bluetooth ve telsiz telefon gibi kaynaklar 802.11 çerçevesi üretmez. AP onları çözemez; kanal kullanımında Wi-Fi dışı pay ya da yükselen gürültü olarak görünürler. Kaynağı sınıflandırmak için spectrum analizi gerekir.

Sahada teşhis

Teşhis tek bir sayıdan değil, gözlemlerin birleşiminden çıkar. Kanal kullanımı yüksekliği tek başına CCI, ACI ya da parazit ayrımı yapmaz.

Kanal kullanımı: AP başına, yoğun saatte bakılır. Rehber değerler üreticiye özgüdür: Meraki %50’nin üzerinde performans sorunu olasılığından, Huawei %60’ın üzerinde istemciler için kararsızlıktan söz eder. Az trafik taşıyan bir AP’de yüksek kullanım, parazitin işaretidir; Cisco ve Huawei rehberleri bu duruma ayrıca dikkat çeker.
Kullanımın bileşimi: Kullanımın ne kadarı Wi-Fi, ne kadarı Wi-Fi dışı? Bunu spectrum analizi gösterir.
Aynı kanaldaki komşular: Hangi AP’ler aynı kanalda ve ne kadar güçlü duyuluyor? Güçlü aynı kanal komşusu CCI’a işaret eder.
Örtüşen kanallar: Plan dışı kanal numaraları (2,4 GHz’te 3, 9 gibi) ya da genişlikleri farklı olduğu için kısmen örtüşen 5 GHz komşuları ACI’a işaret eder.
Yeniden gönderme ve gürültü: Yüksek yeniden gönderme oranı, çerçevelerin bozulduğunu gösterir. Huawei’nin rehberi gürültü tabanı −80 dBm’in üzerindeyse kanal değiştirilmesini önerir.

Meraki, kanal planlaması için ölçümün SSID’ler yayında değilken yapılmasının en iyi sonucu verdiğini belirtir. Canlı ağda ise ölçüm, şikâyetin geldiği saatte tekrarlanmalıdır.

Çözüm: kanal yeniden kullanımını planlamak

Aynı kanal üç boyutta, birbirini duyan hücrelerde tekrar etmemelidir. Kullanılabilir kanal sayısı arttıkça tekrar daha uzak hücrelere itilir; komşu ağın kanalı da plana dahil edilir.

2,4 GHz: Yalnızca 1, 6 ve 11 kullanılır. 3 ve 9’daki AP’ler bu üç kanala taşınır.
5 GHz: Birbirini duyan komşu hücrelere farklı kanal verilir; aynı kanal ancak birbirini duymayacak uzaklıkta, üç boyutlu planda tekrar eder. Örnek planda 40 MHz ile kullanılabilir kanal 4’ten 9’a çıkar. Komşu firmanın kullandığı kanal 2. kattaki AP’lerden uzak tutulur.
Verici gücü: Hücreler gereğinden büyükse aynı kanaldaki hücreler birbirini duyar; güç, kapsama ihtiyacına göre ayarlanır.
DFS: DFS kanalları kullanılıyorsa radar kaynaklı kanal değişimleri izlenir.
Otomatik RF yönetimi: Cisco RRM, Meraki Auto RF, Aruba AirMatch, Fortinet DARRP ve Huawei radyo kalibrasyonu bu planı otomatik yürütür. Elle verilen kanallar otomatik seçimle çakışabilir; nasıl çalıştıkları ayrı bir yazının konusu.

Sık yapılan hatalar

Kapsamayı güçle büyütmek: Zayıf bir köşe için AP gücünü artırmak hücreyi büyütür; aynı kanaldaki uzak AP’ler birbirini duymaya başlar ve CCI artar. İstemcinin verici gücü genellikle AP’den düşük olduğu için istemci AP’yi duyar ama AP istemciyi aynı uzaklıktan duyamayabilir.
Her AP’yi en geniş kanala ayarlamak: Tek AP’de 80 MHz’in tepe hızı yüksektir; ama dokuz AP aynı alanda dört kanalı paylaşınca bu kazanç süre paylaşımına gider.
Komşu ağı bastırmaya çalışmak: Komşu firmanın AP’si sizin kablolu ağınıza bağlı değilse kendi ağınız için bir rogue AP değildir. WIPS containment ile onu bastırmak çözüm değildir ve hukuki sonuçları olabilir. Doğru yol, kendi planı komşunun kanalını hesaba katarak kurmak ve gerekirse komşuyla konuşmaktır.
Tek ölçümle karar vermek: Mikrodalga fırın gibi kaynaklar aralıklı çalışır. Teşhis şikâyetin geldiği saatte ve birden çok ölçümle yapılır.

Aynı problem dört üreticide

Aşağıdaki komutlar ve ekranlar resmî dokümanlardan alındı ve laboratuvarda denenmedi. Hiçbir çıktı ya da spectrum görüntüsü uydurulmadı.

Huawei

Huawei’nin WLAN sorun giderme dokümanlarına göre AC + Fit AP mimarisinde, V200R006C10 ve sonrasında:

display radio all
display radio ap-id <ap-id>
display ap traffic statistics wireless ap-id <ap-id> radio <radio-id>
display channel switch-record

display radio all çıktısındaki CU sütunu kanal kullanımını gösterir. Trafik istatistiği çıktısındaki “Wireless noise(dBm)” alanı gürültü tabanıdır; −80 dBm’in üzeri için kanal değişikliği önerilir. display channel switch-record kanal değişimlerinin geçmişini verir. Elle verilen bir kanal, otomatik kanal seçimi kapatılmadıkça radyo kalibrasyonuyla değişebilir.

Cisco Catalyst 9800 ve Meraki

Catalyst 9800: Cisco’nun 9800 KPI belgesine göre:

show ap dot11 24ghz summary
show ap dot11 5ghz summary
show ap dot11 5ghz load-info
show ap auto-rf dot11 5ghz | i Channel changes due to radar|AP Name|Channel Change Count

summary kanal ve verici gücünü, load-info kanal kullanımını ve istemci yükünü gösterir. Cisco, az istemcili ama yüksek kanal kullanımlı AP’lerin ayrıca incelenmesini önerir. auto-rf çıktısı kanal değişim sayısını ve radar kaynaklı değişimleri verir. 6 GHz için summary ve load-info komutlarının 6ghz biçimi de belgede yer alır.

Meraki MR:

AP Neighbors: Komşuları aynı kanalda, kısmen örtüşen ve girişim yapmayan diye ayırır; geniş kanallı komşuların örtüşebileceğini belirtir.
RF Spectrum: Kanal başına kullanım, girişim yapan AP’ler ve yeniden gönderme oranı. Yalnızca ayrı WIPS radyosu olan AP’lerde görünür. MR 31.1.6 ve sonrasında paket kaybı oranı yalnızca veri çerçevelerine göre hesaplanır.

HPE Aruba Networking

Central’daki Spectrum Monitoring, kanal kullanımını Wi-Fi, mikrodalga, Bluetooth, telsiz telefon ve diğer parazit diye ayırır. Parazit yapan cihazları tip, merkez frekans, etkilenen kanallar, sinyal seviyesi ve doluluk oranıyla listeler. Koşullar:

AP’nin radyo modu radyo profilinde “Spectrum” olmalıdır.
Yazılım en az 10.7.2 ya da 10.8.0 olmalıdır.
2,4 ve 5 GHz’te çalışır; 6 GHz’te desteklenmez.
Veri 15 dakika boyunca 5 saniyelik aralıklarla toplanır; bir Central ortamında aynı anda tek oturum açılabilir.

Fortinet

FortiAP 7.4.0 rehberine göre spectrum analizi için radyo “dedicated monitor” moduna alınır ve tarama başlatılır:

execute wireless-controller spectral-scan <wtp-id> <radio-id> on <duration> <channel> <report-interval>
get wireless-controller spectral-info <wtp-id> <radio-id>
diagnose wireless-controller wlac -c rf-sa <wtp-id> <radio-id> <channel>
execute wireless-controller spectral-scan <wtp-id> <radio-id> off

Arayüzde aynı sonuçlar WiFi and Switch Controller > Managed FortiAPs > Diagnostics and Tools > Spectrum Analysis altında, sinyal girişimi ve doluluk oranı grafikleriyle görünür. Rehber desteklenen modelleri “seçili FortiAP modelleri” olarak belirtir. Otomatik kanal seçimi DARRP ile yapılır.

Karşılaştırma

	Kanal kullanımı	Komşu ve CCI	Wi-Fi dışı parazit
Huawei	`display radio all` (CU)	Bu yazıda doğrulanmadı	Gürültü tabanı (`Wireless noise`)
Cisco 9800	`show ap dot11 5ghz load-info`	Bu yazıda doğrulanmadı	Bu yazıda doğrulanmadı
Meraki	RF Spectrum	AP Neighbors	RF Spectrum (WIPS radyolu AP)
HPE Aruba	Spectrum Monitoring	Spectrum Monitoring (bilinen ve bilinmeyen AP’ler)	Spectrum Monitoring (6 GHz hariç)
Fortinet	Bu yazıda doğrulanmadı	Bu yazıda doğrulanmadı	Spectrum analysis (dedicated monitor)

Sonuç

“Çekiyor ama yavaş” şikâyetinde sinyal seviyesi yanıltıcıdır. CCI çoğunlukla birbirini duyan hücrelerin aynı kanalın süresini bölüşmesidir; kanal tekrarının kendisi değil, yakın hücrelerin aynı kanalı paylaşması sorundur. ACI, örtüşen kanallarda algılamanın zorlaşması ve çerçeve bozulması riskinin artmasıdır. Teşhis kanal kullanımıyla başlar, kullanımın bileşimine, aynı kanaldaki komşulara, örtüşen kanallara ve yeniden gönderme oranına iner. Çözüm çoğu zaman yeni bir AP değil, düzenleyici sınırlar ve cihaz desteği içinde yeniden yapılmış bir kanal planıdır.

Wi-Fi Çekiyor Ama Yavaş: Co-Channel ve Adjacent-Channel Interference